Hoe (on)ge­or­ga­ni­seerd is on­ze over­heid?

15/03/2017

Bert Dikmans

Van­daag gaan we naar de stem­bus om ons de­mo­cra­tisch recht uit te oe­fe­nen. De uit­slag is on­ge­wis. Vol­gens de voor­spel­lin­gen zal de­ze hoe dan ook een ver­deeld po­li­tiek land­schap la­ten zien, waar­uit geen een­dui­di­ge, door on­ze sa­men­le­ving ge­wens­te rich­ting kan wor­den af­ge­leid. Niet zo ver­won­der­lijk als je be­denkt dat we er be­paald niet slecht voor staan in ons land. Na­tuur­lijk kan en mag ie­der­een van­uit zijn ei­gen si­tu­a­tie kij­ken naar de raak­vlak­ken van di­ver­se par­tij­en, maar van­uit aper­te on­vre­de is het nu een­maal mak­ke­lij­ker kie­zen.

Los van politieke kleur of voorkeur ben ik benieuwd naar de wijze waarop onze nieuwe bestuurders om zullen gaan met de financiën die we als belastingbetalers allemaal inleggen voor de collectieve zaak. Let wel, ik ben niet tegen belastingen en ook niet tegen het draagkrachtbeginsel; de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten. Intrigerend is echter de dienstverlening die we als samenleving van het overheidsapparaat voor die circa 450 miljard euro's terugkrijgen.

In de afgelopen regeerperiode werden de noodzakelijke bezuinigingen vaak aangewezen als de oorzaak voor de vaak stuitend slecht georganiseerde overheidsdiensten. Of we nou de politie, justitie, defensie, de belastingdienst of het UWV bij de kop pakken, het maakt niet uit. Een regen van klachten vanuit de samenleving, Kamervragen over niet aflatende budgetoverschrijdingen en wantoestanden binnen de organisaties vullen dagelijks de krantenkoppen. Zakken vol rapportages over de onnodige en overbehandeling in de zorgsector en het onvermogen van de politiek om er iets aan te doen completeren het beeld.

Effectiviteit

Het begint allemaal bij de duistere doelen die aan de overheidsdiensten gesteld worden. Ga er maar eens aan staan: wanneer vindt de Nederlandse samenleving (lees: onze volksvertegenwoordiging) de politie een succes? En hoe meten we dan of ze dat succes ook realiseert? En hoeveel geld mag dat dan wel of niet kosten? Allemaal vragen die buitengewoon relevant zijn en niet voldoende scherp aan de orde komen. Hoe kun je nu een organisatie goed optuigen en als een geoliede machine laten draaien als je niet weet wat nu precies je doelstelling is (en misschien belangrijker: wat dus ook niet).

Ik roep het nieuwe kabinet op om de taakstelling van alle overheidsdiensten opnieuw in goed meetbare doelen te formuleren, een op de uit te voeren processen gebaseerd besturingsmodel te introduceren en een ervaren, modern, goed getraind en doelgericht management te installeren.

Moet je eens kijken hoe we Nederland nog veel mooier kunnen maken!