Vei­lig­heid en ge­zond­heid op het werk? Ge­zon­de or­ga­ni­sa­tie!

28/04/2017

Bert Dikmans

Jaar­lijks wordt op 28 april in­ter­na­ti­o­naal de aan­dacht ge­ves­tigd op vei­lig­heid en ge­zond­heid op het werk. Ge­zond­heid en vei­lig­heid voor li­chaam én geest wel te ver­staan. In dat ka­der wer­den we en­ke­le we­ken ge­le­den op­ge­schrikt door een in mijn ogen ver­nie­ti­gend rap­port van de In­spec­tie voor de Ge­zond­heids­zorg (IGZ) over de or­ga­ni­sa­tie van het Uni­ver­si­tair Me­disch Cen­trum Utrecht (UMC). In een aan­tal ge­val­len bleek dat de dis­kwa­li­fi­ca­tie van het be­stuur en ma­na­ge­ment zelfs de pa­ti­ënt­vei­lig­heid be­trof, maar dat werd ge­luk­kig ge­com­pen­seerd door de me­de­wer­kers van het UMC. Die zijn be­trok­ken en ge­mo­ti­veerd en to­nen gro­te in­zet om hun pa­ti­ën­ten de best mo­ge­lij­ke zorg te bie­den.

Daarnaast stelt het rapport stellig dat er in delen van de organisatie geen sprake was van een open en veilige aanspreekcultuur.

In een radio-interview hoorde ik de reactie van de bestuursvoorzitter, Margriet Schneider. Ze zag in het rapport een aanmoediging om door te gaan waar ze mee bezig waren. Ze hadden immers al week- en dagstarts ingevoerd. Dat doet me vrezen of de door de IGZ gerapporteerde symptomen wel hebben geleid tot een juiste diagnose van de Raad van Bestuur. En al helemaal of hun behandelplan tot genezing zal leiden. In niets werd gesproken of gereageerd op het feit dat de zo gewenste open- en veilige cultuur al sinds jaar en dag binnen de zorg onder druk staat. Nergens lees ik terug dat de hegemonie van de medisch specialisten die raden van bestuur te vaak ringeloren hierin een cruciale rol speelt.

Tijdens meerdere onderzoeken naar en binnen de Zorgsector heb ik gemerkt dat veel initiatieven voor verbetering, verandering en kostendaling een schone dood sterven door verkeerde gezagsverhoudingen in de organisatie. Voor alles is een reden en de beroepsmatige, maar vaak ook financieel ingegeven, zelfbescherming bij specialisten is nog best te begrijpen. Maar de balans die moet worden geboden in ons zorgstelsel en binnen de besturing van de organisaties ontbreekt.

Verpleegkundigen of medewerkers die denken in vrijheid het gedrag of handelen van een medisch specialist aan de orde te kunnen stellen, wordt vriendelijk te verstaan gegeven beter een andere kant uit te kijken. Inkopers die menen tegen de wens van de specialist aantoonbaar goede én vaak veel goedkopere, apparaten of protheses aan te kunnen schaffen, wordt vriendelijk verzocht zich er niet mee te bemoeien en gewoon te bestellen wat de specialist wil. Immers: anders vertrekt hij gewoon naar elders of dreigt dat er doden gaan vallen.

Gelukkig heeft de Tweede Kamer recent wetgeving aangenomen waardoor het fêteren door de industrie van medisch specialisten verder aan banden wordt gelegd. Helaas geen volledige verbanning van betaalde 'snoepreisjes', maar alle kleine beetjes helpen.

Misschien kunnen de bestuurlijk en politiek verantwoordelijken in de Zorgsector deze problematiek nu eens goed blootleggen en zodanig veranderingen in het ontwerp van de zorgketen doorvoeren dat medewerkers echte veiligheid ervaren en de zorg nog gezonder wordt.

Ik wens iedereen een gezonde en veilige dag op het werk toe!